Achtergrond: meer details over de exclusieve tabaksverkoop op festivals

By July 20, 2018Uncategorized

Vorig jaar ontdekte Onderzoeksredactie Tabak dat organisatoren van Nederlandse festivals betaald krijgen voor het exclusief aanbieden van de tabaksproducten van één tabaksfabrikant. Marlboro-producent Philip Morris International domineerde de markt, gevolg door British American Tobacco (BAT, producent van Lucky Strike) en in mindere mate Japan Tobacco International (Camel).

Na een vooronderzoek is de NVWA dit jaar met inspecties gestart. Dat heeft tot nu toe echter geen invloed. Uit een nieuwe rondgang van ORT langs 24 festivals bleek Philip Morris alleenverkoper op 13 evenementen, BAT op 4 andere. ORT trof geen stands aan van Japan Tobacco International, dat dit jaar 9 boetes ontving voor de exclusieve verkoopafspraken met studentenverenigingen.

Volgens de NVWA mogen horecaondernemers, waaronder ook festivals en studentenverenigingen, zich niet laten betalen voor het exclusief aanbieden van de merken van één fabrikant. Zulke verkoopconstructies gelden als sponsoring en promotie en zijn in strijd met de Tabaks- en rookwarenwet. In 2009 en 2010 legde de NVWA tabaksfabrikanten BAT en JTI al eens een boete van €45.000 op voor de exclusiviteitsafspraken die zij hadden gemaakt met de organisatie van Pinkpop.

België

Deze zomer ontdekte ORT dat Philip Morris, BAT en Gauloises-fabrikant Imperial Tobacco ook met Belgische festivalorganisatoren afspraken voor exclusieve verkoop hebben. Op 9 van 16 bezochte festivals – onder meer op Dour, Extrema Outdoor Belgium en Laundry Day Festival – troffen we de merken van maar één fabrikant aan. In de meeste gevallen ging  het om Philip Morris.

De FOD Volksgezondheid, de Belgische evenknie van de NVWA, blijkt in 2007 de verkoopafspraken op festivals al te hebben onderzocht. Deze sigarettenverkoop bleek voor de fabrikanten zwaar verliesgevend. Zij betaalden organisatoren tussen de € 6.500 en € 135.000 euro per evenement en verdienden slechts tussen € 300 en € 11.000. FOD Volksgezondheid concludeerde dat het doel van tabaksfabrikanten op festivals ‘niet, ondanks wat ze beweren, de verkoop van producten [is] maar het realiseren van een grotere naamsbekendheid in ruil voor geld, m.a.w. sponsoring’.

‘Die firma’s hebben zulke macht en middelen dat zij zich hier niets van aantrekken. Ze overtreden op zoveel vlakken tegelijk de wet en weten tegelijk ook dat we niet alles kunnen verbaliseren en dat de parketten nooit kunnen volgen omdat er al rechtszaken gaande zijn,’ laat Hoofdinspecteur van de Tabaks- en alcoholcontroledienst Paul van der Meerssche weten. ‘Telkens zoeken ze nieuwe manieren om het verbod op reclame en sponsoring te omzeilen. En ze weten goed dat wanneer ze betrapt worden, de gerechtelijke procedure zich jaren voortsleept. Ze gaan ook steevast in beroep. En een proces verbaal of zelfs een hoge boete schrikt hen niet echt af.’ Medio 2017 diende de FOD bij het Belgische OM een aantal zaken in over de sponsoring van tabakswinkels door tabaksfabrikanten. Die moeten eerst worden afgewikkeld voordat het OM de capaciteit heeft om naar nieuwe gevallen van sponsoring van festivals te kijken, aldus Ven der Meerssche.

Reacties

De NVWA kondigde september vorig jaar een vooronderzoek aan naar de verkoop op festivals. In februari zei de Nederlandse waakhond inmiddels contact te hebben gezocht met enkele festivalorganisatoren. De bevindingen van ORT in de zomer van 2017 hebben niet tot boetes geleid. De NVWA wil niet toelichten waarom dit niet is gedaan, omdat de toezichthouder vreest het huidige onderzoek daarmee in gevaar te brengen. Inmiddels zijn de festivalinspecties gestart.

De festivalorganisatoren die ORT heeft gesproken – onder wie een aantal grote – zeggen geen contact met de NVWA te hebben gehad. MOJO Concerts, de organisatie achter onder meer Pinkpop en Down the Rabbit Hole stapte dit jaar over van PMI naar BAT. Net als vorig jaar blijft MOJO bij het standpunt dat de gemaakte verkoopafspraken niet in strijd zijn met de Tabaks- en Rookwarenwet. De boetes die de fabrikanten BAT in 2009 en JTI in 2010 kregen voor exclusiviteitsafspraken met Pinkpop staan volgens MOJO los van de huidige verkoop: ‘dat er een partij verkoopt betekent niet dat er contractueel exclusieve afspraken zijn vastgelegd.’

Het internationaal opererende Alda Events, dat in Nederland jaarlijks onder andere The Flying Dutch en in België Tomorrowland organiseert, laat per mail weten per festival een afspraak te maken BAT dan wel PMI.  ‘Rookwaar is iets wat de bezoeker mist wanneer dit niet wordt gefaciliteerd. Echter is 1 verkooppunt per evenement voldoende dus geschiedt dit met een van de beide leveranciers.’ Ook Alda Events geeft aan niet door de NVWA gevraagd te zijn naar de sigarettenverkoop.

Reactie gemeenten

De grootste vier gemeenten hebben zich aangesloten bij de Alliantie Nederland Rookvrij en bij de doelstelling van een rookvrije generatie. Amsterdam en Utrecht schaarden zich bovendien achter de aangifte van advocate Bénédicte Ficq, die tabaksfabrikanten PMI, BAT, JTI en Imperial Tobacco onder meer aanklaagt voor poging tot moord. Men zou dus kunnen verwachten dat zij de festivalorganisatoren bij het afgeven van de vergunningen vragen naar hun verkoopafspraken omtrent tabak.

Dit gebeurt echter niet. Utrecht heeft naar eigen zeggen geen rookbeleid met betrekking tot festivals. Controle is een taak van de NVWA, aldus de gemeente. Deze opvatting wordt gedeeld door Rotterdam en Den Haag. Bij het verlenen van de vergunningen ‘wordt strikt gekeken of festivalorganisatoren voldoen aan de gestelde normen voor openbare orde en veiligheid’, laat de Haagse woordvoering weten. De gemeente Den Haag subsidieert voor €10.000 het festival The Crave, waar BAT dit jaar het verkooprecht had. De woordvoerder wil echter niet ingaan op vragen over deze subsidie en de daaraan gestelde voorwaarden.

Amsterdam vindt het ‘onwenselijk’ dat de festivals een marketingmogelijkheid vormen voor de tabaksfabrikanten waar de gemeente aangifte tegen heeft gedaan, maar ‘heeft niet de bevoegdheden dit te veranderen.’ Wel gaat de gemeente de kwestie bespreken tijdens het volgende overleg tussen de gemeenten en festivalorganisatoren.

Door onze redacteur Ties Keyzer.

© Onderzoeksredactie Tabak, 2018. Overname met bronvermelding toegestaan.

Similar Posts: